niedziela, 29 września 2013

Gwara Kujawska- ciąg dalszy....k-z

Cóż próbuję dalej gromadzić słówka......




K
kijanka-krótka deszczułka z rączką do prania bielizny przez wybijanie brudu
Kiszka- kaszanka
Kiszónka- kiszonka
Kiżenka, kieżynka- naczynie z ubijakiem do robienia masła
Klamoty- graty
Kminić- mówić, gadać
Klara-światło oslepiajace
klinczyć- klęczeć
klipa- gra regionalna
Kielczyć się- śmiać się
klofta- pogard. gruba, ociężała kobieta
klómb- klomb
klumpy-buty z drewnianymi spodami
kluszczonka- woda po gotowaniu makaronu lub klusek
kłaki- włosy
kłymbek- kłębek
kłymbiasty- kłebiasty
kłymbowisko- kłębowisko
klamot- kamień
kluk, kluka-nos
kolebać- kołysać
knoty- chłosta
knyp-nóż
knypek- mały nóż, nożyk
kobita- kobieta, żona
Kojfnonć, kojtnonć- umrzeć
kokoszka- młoda kura
kole- obok, przy
kolejorz- kolejarz
kolibka-kolebka, kołyska
kolinda- kolęda
kolonialka- sklep spożywczy
kolónia- kolonia
kołnirz- kołnierz
kopanka- miska do wyrabiania ciasta na chleb
kopnónć- kopnąć
koprowina- miedź
kopystka, kopycha- drewniana łyżka
koróna- korona
kołtun- skręcone, zaplątane, brudne włosy
korzónek-, korzyń- korzonek, korzeń
kotlorz- kotlarz
kowol- kowal
kozieł- kozioł, także nazwa gry regionalnej
kozok- kozak
kómbajn- kombajn
kómin, kóminiorz- komin, kominiarz
kómitet- komitet
kómpać- kąpać
kómpot- kompot
kómu- komu
kómuna- komuna
kómynda= komenda
kómyndant- komendant
kociamber- kot
korbol- dynia
kónduktor- konduktor
kónica- kłonica
kónien- koniec
kóniecznie- koniecznie
kónopie- konopie
kónkól- kąkol
kóntuar- kontuar
kóń- kon
kóński- koński
krajrzoga- piła tarczowa
krakowiok- krakowiak
krydyns- kredens, bufet
krowiniec- krowieniec, krowie placki
krócy- krócej
króng, kryngu-krąg, kręgu
krukiewka-uchwyt, drewniana rączka
krużowaty- człowiek z kręconymi włosami
Krychane kartofle- tłuczone ziemniaki,puree
kryda- kreda
kryncić- kręcić
kryska- kreska
krystek- okrągły piecyk stalowy lub żeliwny na węgiel( takze kurierek, fajerek)
Krzan- chrzan
krzesny- chrzesny
Kściny- chrzciny
krzok- krzak
krzymiń- krzemień
krzyżok- krzyżak
ksinga- książka
ksingorz- księgarz
ksinżyc- księżyc
ksiónżka- książka
któryndy bóndź- którendy bądź, obojętnie którendy
kubaba- ziele angielskie
kuchnia- piec do gotowania
kuchorz- kucharz
kuchynka- kuchenka
kuchynny- kuchenny
kucier, kuczer- furman, woźnica
kuć- także kłuć
kufa- beczkowóz
kufajka- waciak, ciepła przeszywana kurtka szyta na watolinie
kujawiok- kujawiak
kulosy- nogi
kómbinacja- kombinacja
kómbinerki- kombinerki, szczypce
kumoszka, kumoter- kuma, kum
kupywać- kupować
kurok, kurak- kogut
kurczok- kurczak
kurynda-pismo przekazywane od domu do domu w formie obwieszczenia
kutwa- skąpiec, złośliwiec
kwarta, kworta-litrowy garnek z jednym uchem
kwiczyć- kwiczeć
kwiot- kwiat
kwiotuszek- kwiatek
kyndzior- kędzior, lok
kromka- piętka chleba
kumpela- koleżanka
kupać- kupować
kremrować-płytko wzruszyć ziemię,np.  zaorać płytko ściernisko
kuzaj- kuzyn
L
laba- wypoczynek, przyjemność
lachnąć- pocałować
laczki- papcie, obuwie domowe
lafirynda- kobieta wyzywająco ubrana
lajsnąć- kupić, sprawić sobie coś
land- wieś
langus- długas
lapa- klasa
latoperz- nietoperz
latosi- tegoroczny
latoś- w tym roku
latowy- letni
latówka- letni wychów bydła
laubzyga- piłka do cięcia sklejki
laufboba- posłaniec, goniec
leberka- wątrobianka
lecić- lecieć, iść
lekciejszy- lżejszy
leloch= pieszczoch, maminsynek
lelija- lilia
lepi- lepiej
letki- lekki
letkie- płuca świni
leźć- iść, łazić
licki- lejce, cugle
ligęza- niedojda, ciamajda
likarstwo- lekarstwo
listowy- listonosz
liść bobkowy- liść laurowy
liter- litr
litkup-zwyczaj zapijania dobitego targu, wódka fundowana przez nabywcę
lgnąć- grzęznąć, zapadać się
lofer- powsinoga, łazęga, ktoś kto nie może usiedzieć w domu
lofrować- włóczyć się, łazikować, lenić się
lola- kij, pałka
lompy- ciuchy, odzież
lontrus- łobuz, chuligan
lorbas- kawał chłopa, urwis, chuligan
lotać- latać, biegać, marnować czas, obijać się, bumelować, wałkonić się
lufcik- małe, dodatkowe okienko w dużym oknie
luj- chuligan, łobuz
lujówka- czapka z daszkiem
lumpy- niechlujne ubrania, chuligani
luntrus- łobuz, nicpoń
Ł
łapawice- rękawice 
łata- szmata
łazynga- wędrowiec, powsinoga
łe tam- ach tam( wykrzyknik)
łechtać- łaskotać
łynty- łodygi ziemniaków( również łynta- wysoki człowiek)
łobiod- obiad
łoblotany- obeznany
łobstalować- zamówić, zarezerwować
łodebrać- odebrać
łochronka-przedszkole
łod- od
łogónek- kolejka w sklepie
łokónek- mały okoń
łołówek- ołówek
łoński rok- zeszły rok
łopciónć- obciąć 
łornół- szybko ruszył, szybko pobiegł
łowca- owca
łón- on
łóna- ona
łónka- łąka
łynciny- łodygi ziemniaków
łyngol- ktoś wysoki
łyskać się- błyskać się
M
machorka- tytoń do fajki
maciek- żołądek
maciora- locha
majsel- przecinak
majlfut- wypad na łono natury, wycieczka
maluda- maluch, małe dziecko
marmulada- marmolada
mónczka- krochmal
mónczkować- krochmalić
merta- mirt
meter- metr
mglić- mdlić, nudzić( nudności)
miałki- płytki, sypki
mić cykora- bać się
mić dryg- umieć dobrze coś robić, mieć do tego predyspozycje
mić- mieć
miesiónc- miesiąc
milión- milion
mindzy- między
minso- mięso
minszać- mieszać
minta- mięta
mintówka- miętówka
mintus- miętus
miszkać- mieszkać
miszkanie- mieszkanie
mizdrzyć się- przymilać się
mliczornia- mleczarnia
mliczorz- mleczarz
mliko- mleko
młodzie- drożdże
młócarnia- młocarnia
młynorz- młynarz
młynorzowo- młynarzowa
mni- mniej
mnijszy- mniejszy
mnożynie- mnożenie
mocni- mocniej
mocorz- mocarz
modre- ultramaryna
modrok- chaber, bławatek
modrokowy- niebieski
modrzyć- barwić ultramaryną
moknónć- moknąć
mordynga- mordęga
mosióndz- mosiądz
motopómpa- motopompa
motór- motor, silnik
móm- mam
mómynt- moment
mónczka- krochmal
móndry- mądry
Móngolia- Mongolia
Móngoł- Mongoł
mónka- mąka
mónż- mąż
mrożóny- mrożony
muchómór- muchomor
mudzić- marudzić, zajmować niepotrzebnie czas, tracić czas
mulorz- murarz
musowo- obowiązkowo, koniecznie
mutra- nakretka
muzykanty- orkiestra
mycka- czapka
mylinie( mielinie)- mielenie
myndel- mędel
mynka- męka
mynski- męski
myntny- mętny
myślić- myśleć
mucia- matka
matynka- matka zdrobniale
muły-muskuły
mus- konieczność
mieć ptapty- być niedorozwiniętym umysłowo
ma sztycha- jest nadpsute
makiełki, makiołki- kluski z makiem na słodko( potrawa wigilijna)
N
nabierka- łyżka wazowa 
nadzierać się- krzyczeć
nagrygolić- napisać niestarannie, nagryzmolić 
nahajcować- napalić
napalony- zawzięty, bardzo pragnący czegoś  
na- weź, proszę, daję ci
na barana- nieść kogoś na plecach
na chybcika- robić coś szybko, niedokładnie
na gorónco- na gorąco
na podoryndziu- pod ręką, na podorędziu
na poprzyk- na poprzek
na potym- na potem
na późnij- na później
na pryndce- naprędce
na przedej- na sprzedaż
na przestrzoł- na przestrzał
na  przybość- bez skarpet
na rymby- włożyć coś, ubrać na odwrotną (lewą) stronę
na sprzedoż- na sprzedaż
na szage- na ukos, na skróty
na trzyźwo- na trzeźwo
na wirzchu- na wierzchu
nabożyństwo- nabożeństwo
nacincie- nacięcie
nacióngać- naciągac
nacirać- nacierać
nacisnónć- nacisnąć
nacychować- zaznaczyć
nad ranym- nad ranem
nadarymnie- nadaremnie
nadónsany- nadąsany
nadónżyć- nadążyć
nadusić- nacisnąć
nadwyrynżyć- nadwyrężyć
nadynty- nadęty, napuszony
nagónka- nagonka
najónć- nająć
najpszód- najpierw
naleźć- znaleźć
naliwać- nalewać
naliwka- nalewka
namknónc się- usunąć się,przesunąć się
namolny- natrętny
naobkoło- dookoła, naokoło
napinty- napięty
napómknónć- napomknąć, wspomnieć
naprowdy- naprawdę
napynd- napęd
narościć się- osiągnąć dojrzałość
naroz- naraz, nagle
naryncze- naręcze
narzeczóno- narzeczona
narzóndzać- cerować, naprawiać odzież
narzykać- narzekać
narzyndzie- narzędzie
nasinie- nasienie
nasioć- nasiać
natynżoć- natężać
nawiónzka- nawiązka
nawiźć- nawieźć
nawlic- nawlec
nawożynie- nawożenie
nazad, nazod- do tyłu ( komenda do konia)
naźryć- nażreć
niecirpióncy- niecierpiący
niedołynga- niedołęga
nieoczyszczóny- nieoczyszczony
nietopyrz- nietoperz
nima- nie ma
Nimcy- Niemcy
Nimiec- Niemiec
Nimka- Niemka
no- potwierdzenie, tak
norac się- brudzić
nygus- leń
nyncić- nęcić
nyndza- nędza
nyndzorz- nędzarz
nynkać- nękać
nynać- spać
nadra- pazucha, zanadrze
nicpoty- niegrzeczny, niedobry
nyny- spanie
nyrol- skąpiec
nuplać- ssać
narychtować- przygotować
O
obaczyć- zobaczyć
obalić- przewrócić
obcyngi- obcęgi
obicać- obiecać
objinty- objęty
obirać- obierać
oblic- oblec, założyć
oblotany- obeznany, światowy
oblyc się- ubrać się
obłuczyć- założyć ( pościel, ubranie)
oboczyć- zobaczyć
objinty- objęty
obojintny- obojętny
obowiónzek- obowiązek
obrok- pasza dla konia
obróńca- obrońca
obstalować- zamówić
obtoknónć- opłukać naczynie w wodzie
obzorgować- postarać się o cud
obżyrac się- obżerać się
ochyndorzyć- doprowadzić z grubsza do porządku
ociec- ojciec
ocinżały- ociężały
ocióngać- obciągać
ocirać- ocierać
obirać- obierać
odciónć- odciąć
odginty- odgięty
odgiónć- odgiąć
odrómbać- odrąbać
odrynczny- odręczny
odsicz- odsiecz
odsłónić- odsłonić
odsónczyć- odsączyć
odstómpić-odstąpić
odstympstwo- odstępstwo
odświntny- odświętny
ofuknónć- obrazić się, zripostować
ogacić- ocieplić przed mrozem
ogiń- ogień
oglóndać- oglądać
okinko- okienko
okłodka- okładka
okóń- okon
okróngły- okrągły
okrónżynie- okrążenie
okryng- okręg
okryngowy- okręgowy
okryny- okręt
okulory- okulary
opliść- opleść
oprzóntać- oprzątać, nakarmić zwierzęta
oprzynt- oprzęt ( jak wyżej)
oprzytómnić- oprzytomnieć
opuchninty- opuchnięty
opuchnónć- opuchnąć
orintować się- orientować sie
orka na zogón- orka na zimę
oryndować- orędować
oryndzie- orędzie
orynż- oręż
osim- osiem
osimdziesiónt- osiemdziesiąt
osióngnincie- osiągnięcie
osióngnónć- osiągnąć
osiónść- osiąść
oskarżóny- oskarżony
osławióny- osławiony
ospa- śruta, pasza dla zwierząt
osprzynt- osprzęt
ostać- zostać
ostrzóny- ostrzony
ostrzynie- ostrzenie
oswojóny- oswojony
ośmiokóntny- ośmiokątny
ośmiomiesinczny- ośmiomiesięczny
ośmiopintrowy- ośmiopiętrowy
ośmioprocyntowy- ośmioprocentowy
otrymby- otręby
otwirać- otwierać
owczorz- owczarz
ozimbinie- oziębienie
ozorgować- zamówić
ożeszty- Ach ty( wyrażenie złości, dezaprobaty)
ożynić- ożenić
ożywinie- ożywienie
odbuchło- odbiło
obkład- kompres, np. wędlina czy ser na chlebie
obśrupany- wyszczerbiony
odpicować się- wystroić się
odpicowany- wystrojony, elegancki
ogarnąć się- oporządzić się
oglądnąć- obejrzeć
opyplany- brudny, umorusany, niechlujny
obewrotny- obrotny, sprytny, zręczny
ogróżka- dreszcze gorączkowe
opałka- koszyk
Ó
ón- on
óna- ona
óndulacja- ondulacja
P
 Pajda- gruba skiba chleba
pajónk- pająk
pałónk- pałąk
pamintać- pamiętać
paminć- pamięć
panujóncy- panujący
papiros- papieros
papirówka- papierówka
paplina- topola
patefon- adapter
patyk- kojec w chlewie
pazłotko- folia aluminiowa
pelić- pleć
pepłać- brudzić
pieczora- pieczara
pieczyntować- pieczętować
pieczyń- pieczeń
Pielić- pleć
piełun- piołun
pierduśnica- plotkara
pierdziołka, pierdałka- owoc dzikiej gruszki
pirón- piorun, pierun
pierściónek- pierścionek
pijok- pijak
pijowka- pijawka
pikny- piękny
pindrzyć się- stroić, upiększać się
pindurynda- chwast silnie trujący, bieluń dzierzawa
pinióndz- pieniądz
pinióndze- pieniądze
pinkny- piękny
pinta- pięta
pintro- piętro
pintrowy- piętrowy
piń- pień
pińciolotka- pięciolatka 
pinciopintrowy- pięciopiętrowy
pincioprocyntowy- pięcioprocentowy
pińć- pięć
pińćset- pięćset
pińść- pięść
pioch- piach
pioć- piać, śpiewać wysokim głosem
piosek- piasek
piosynka- piosenka
pión- pion
piónć- piąć
pióntka- piątka
pirożek- pierożek
piróg- pieróg
pirszy- pierwszy
pirszyństwo- pierszeństwo
pirwyj- wczesniej
pirze- pierze
pirzyna- pierzyna
pisorz- pisarz
piszczoła- piszczałka
plaski- płaski plómba- plomba
plón- plon
plónować- plonować
płaczóncy- płaczący
po czymu- po ile
po wiela- po ile
pochrympać- uciąć nierówno, niestarannie
pocióng- pociąg
pocirz- pacierz
poczóntek- początek
poczynstunek- poczęstunek
podbirać- wykopać część bulw ziemniaka nie wyrywając krzaka
poddziesiónto- drugie śniadanie 
podleczóny- podleczony
podliwać- podlewać podług- według
podobiństwo- podobieństwo
podstymp- podstęp
podstymplować- podstęplować
podwolać się- zalecać się
podwyrko, podwórek- podwórze
poincie- pojęcie
pointny- pojętny
polić- palić
polipa- polepa, sufit
połknónć- połknąć
pomindzy- pomiędzy
pomocny- ktoś kto umie pomóc
porómbac- porąbać
porómbany- niespełna rozumu, głupi
portki- spodnie
poryncz- poręcz
porynczny- poręczny
porzónny- porządny
posiasny- dopasowany do osoby, ergonomiczny
postrónek- postronek, linka
postymp- postęp
postympek- postępek
postympowy- postępowy
pośrupać- poszczerbić, obić, postrzępić
potolać- wygnieść, wydeptać np. łan zboża
potym- potem
potynga- potęga
powróz- sznur, linka
pozbadnónć- pozbaść, wejść komuś na głowę
pólik- policzek
pómidór- pomidor
pómnik- pomnik
pómpa- pompa,ulewa
pónczek- pączek
póńczocha- pończocha
procynt- procent
prostokónt- prostokąt
proszczok- prosię
prónd- prąd
pryndki- prędki, szybki
pryndko- prędko
przebirać- przebierać, selekcjonować
przebrać np. rękę- zwichnąć podczas pracy
przecie- przecież
przedać- sprzedać
przednówek- okres przed żniwami
przekónska- przekąska
przepełnióny- przepełniony
przerażóny- przerażony
przerómbać- przerąbać
przerymbel- przerębla
przesiónkanie- przesiąkanie
przesónd- przesąd
prześciradło- prześcieradło
prześwicać- przeświecać
prześwitlinie- prześwietlenie
przetrejbować- zmielić ziarno, przemielić
przewalić się- przewrócić się 
przezimbinie- przeziębienie
przeznaczynie- przeznaczenie
przybość- chodzić na boso, lub w butach bez skarpet
przylepka- piętka chleba
przyndza- przędza
przysinga- przysięga
przysingać- przysięgać
przysiónc- przysiąc
przysiónść- przysiąść
przyspieszynie- przyspieszenie
przystympny- przystępny
przytympiony- przytępiony
przywiść- przywieźć
przywlic- przywlec
przywyknónć- przywyknąć
przyzimny- przyziemny
pszynica- pszenica
pszynny- pszenny
ptok- ptak
pucowaty- pulchny, okrągły na twarzy
pugilares- portfel, etui
puszorek- uprząż konia
pyda- laga, bicz
pylić- pleć
pympek- pępek
pynchyrz- pęcherz
pynczek- pęczek
pynczok- pęczek
pyndzel- pędzel
pyndzić- pędzić
pyndzlować- pędzlować
pynkać- pękać
pynkaty- pękaty
pynknónć- pęknąć
pyntać się- pętać się
pagować- patrzeć, podglądać
ploga- plaga
polowce- ciężkie sznurowane buty
pódź sa- chodź tu
pecynka- grudka
pyrki- ziemniaki
ploży- sprzyja, dobrze służy komuś
plug- ropa
polica- półka
posowa- pułap
płatnirz- zbierał po wsiach szmaty, dając w zamian drobne, tandetne przedmioty
potykielec- na potykielcu- na poczekaniu
pukwa- pukawka, zabawka do strzelania
pylonka- pielonka, pielenie chwastów
publika- publiczne zgorszenie
poruta- wstyd
parzybroda, parzycha- zupa z kapusty
plyndz- placek ziemniaczany
pana- przebita dętka
peja- wesz, pchła
pener- człowiek z marginesu
penerstwo- margines społeczny
pierdoła- gamoń
pierdoły- głupoty
pkać- pchać
przytośtać- przynieś
podkoziołek- ostatni dzień karnawału
R
rachować- liczyć
raczy- raczej
rakorz- rakarz
raszpel= pilnik
rechotać- śmiać sie głośno, rubasznie
rechtać się- mieć ruję(maciora)
reizen tasza- torba podróżna
rejón- rejon
rejwach- zamieszanie, hałas, szum, zgiełk
robok- robak ( gąsienice, owady, chrząszcze itp.)
roboszek- robaczek
roguzie- pałka szerokolistna zwana również rogożą
rojber- psotny chłopiec
rosnóńć- rosnąć
roz- raz
rozbirac- rozbierać
rozchemłany- rozpięty pod szyją
rozmaite- różne
rozrucać- rozrzucać
rozwininty- rozwinięty
rozwydrzóny- rozwydrzony
rozwydrzynie- rozwydrzenie
rozżalóny- rozżalony
rómbac- rąbać
rómbek- rąbek
rónczka- rączka
róndel- rądel
ruk cuk- szybko, spawnie, zgrabnie
rychli- wczesniej
rychło- wcześnie
rychtować- szykować, przygotowywać
rychtyg, rychtyk- w porządku, akurat, czyżby( w przypadku pytania)
rydel- daszek czapki
rymorz- rymarz
ryncznie- ręcznie
ryncznik- ręcznik
rynczny- ręczny
rynczyć- ręczyć
rynka- ręka
rynkow- rękaw
ryptura- przepuklina
rzaga- piła do cięcia drewna
rzeszoto- sito
rzeźbiorz- rzeźbiarz
rzeżucha- roślina podobna do trawy z ostrymi brzegami liści (turzyca)
rzodki- rzadki
rzoga- piła, piłka
rzogować- piłować
rzoszka- piła do drewna
rzónd- rząd
rzóndowy- rządowy
rzóndzić- rządzić
ryczka- stołek, małe krzesełko
rzympolić- rzępolić( krzywo ciąć, lub np. kiepsko grać na jakimś instrumencie, często skrzypce)
rzynsa- rzęsa
rżnincie-rżnięcie
rżnóńć- rżnąć
rajzować- podróżować
redyska, rediska- rzodkiewka
rumpuć- gęsta zupa jarzynowa
repeta- gęsta zupa na jednodaniowy obiad, dokładka
ryfa- gęba, mina, wyraz twarzy, grymas
rzęchy- łachy, szmaty
rugzak- plecak
reputaśny- odważny, energiczny
S
sagan- ciężki garnek kuchenny, gar
saganek- garnek kuchenny
sekulory- okulary
sieknónć- uderzyć
siekocz- narzędzie z ostrzem z blachy wygiętym w kształcie litery "S" osadzonym na trzonku służące do rozdrabniania ziemniaków, buraków na karmę dla świń, krów, koni
siła- dużo
siora- siostra
siw- siew
skarpyty- skarpety
skarupy, skorupy- naczynia porcelanowe, fajansowe, ceramiczne
sklep- piwnica, ziemianka do przechowywania płodów rolnych okopowych  
skopowina- baranina 
skrzeki, skworki- skwarki, spyrki
słóma- słoma
smaka- apetyt
smary-chłosta, bicie
smeja, smela- gotowane otręby, gotowana śruta na paszę do zwierząt
smrodyna- czeremcha
sodzowka- staw
sóm- są
sómsiek-sąsiek, część stodoły przeznaczona do składowania zboża, siana, słomy
sprawunki- zakupy
sprzedajta- sprzedajcie
stalować- zamawiać, regulować zegar
statki- naczynia kuchenne
steczka- ścieżka, dróżka polna
stelmach- stolarz
stołek- krzesło 
stołowy pokój- jadalnia
stróna- strona
strugać kartofle- obierac ziemniaki
strychołek- osełka do kosy
stuf, stufiok- kubek metalowy 
suchoty- gruźlica
sumitować się- tłumaczyć się
suszynie- suszenie
swołocz- podły człowiek
syr- ser
szablok- fasola
szabrować- kraść
szaga- ukos( iśc na szagę- iść na ukos, na przełaj)
szajerek- budynek gospodarczy do przechowywania drewna
szak- oczywiście, przecież
szak- także stosowany jako znak zapytania na końcu zdania pytającego
szak?- czy tak?, prawda?
szczun- gówniarz, dzieciak
szczupok- szczupak
szwung, szwunk- zręczność, sprawność
szkarpyta- skarpeta
szkita- noga
szkloki- landrynki, twarde cukierki
szkrab- dziecko
szmaja, szmania- człowiek leworęczny, mańkut
szmajba, szajba- koło pasowe
szmalec, szmolec- smalec
szmuglować- przemycać, spekulować, oszukiwać
szmyrgiel- szlifierka
szpec- ktoś obeznany a jakiejś dziedzinie, lub cwaniak
szperać- szukać, myszkować
szpilorek- szydło, przebijak
sztelwaga- okuty, drewniany element z zaczepami, do którego przymocowuje się orczyki, zamontowany do przedniej części wozu konnego albo narzędzia rolniczego, orczyca
sztrykować- robić na drutach coś z wełny
szturchać- trącać
sztyga- kopka zboża zestawiona ze snopów
szudrać się= drapac się
szukać się- bawić się w chowanego
szundy- drewniane nosidło do noszenia wody
szut- miał węglowy, także drobny gruz
szwargotać- mówić, mówić po niemiecku
szwejcować- spawać
szwotoły- strzępy, podarta odzież
Szwung- pęd, szybkość, chęć
szwyndać się, wałęsać się, chodzić bez celu
szypa- łopata
siń- sień, przedpokój, korytarz, klatka schodowa
sirminga- niepozorny facet
szachol- szeregowy żołnierz
szajges- cwaniaczek
szkieber, szkop- Niemiec
szkieła- policjant
sznytka- kromka
szplin- głupiec, wariat
sztuba- pomieszczenie, lokal
sztrumble- papierosy
szwerka- siostra
sztyrować- iśc, maszerować 
skiciu- smyk, chłopiec
smog- kij
spążka- drewniana zatyczka
spozim- początek wiosny
staje- miara długości, około stu dużych kroków
stroszki- strachy, straszydła
supast- przymusowa, postanowiona przez sąd sprzedaż majątku niewypłacalnego dłużnika
szaflik- drewniane naczynie do wody i mleka
szalej-cykuta, roslina z której korzenia otrzymuje się truciznę
szewiot- wełniana tkanina
szmatnica- szafa lub skrxynia na odzież
szmuchel- oszustwo, kradzież
szybity- wygięty, półokrągły, zaokrąglony
Ś
ślipia- oczy
ślungwa,ślongwa- niezdara, łamaga
śpik- skroń lub ciemiączko u niemowlęcia
śrubsztok- imadło
śrutować- mleć zboże
świntojanki- porzeczki( ale nie czarne)
świniok- świniak, wieprzek
T
tamój- tam
tachać- nosić
taradajka- bryczka
tartajstwo, tałatajstwo- dziadostwo
tasak- maczeta do ogławiania buraków (obcinania liści)    
taśtać, tośtać- nosić, poniewierać, szarpać
tedy- wtedy 
toć- ależ, przecież
tolać się-tarzać się np. w sianie, słomie
tregry- dwuteowniki stalowe, dźwigary
trepy- drewniaki, ciężkie buty
trotuar- chodnik
trowa- trawa
tuk- szpik kostny, przygłup
tutej- tutaj
tutka- torebka papierowa
tyncza- tęcza
tyrać- ciężko pracować
tryty- buty, nogi
tasz- buda kramarska
tatynek- ojciec zdrobniale
truna- trumna
U
ubrechtać- ubrudzić się, uśmiać się
ukrychać- rozdrobnić ugotowane ziemniaki 
ulingołka- owoc dzikiej gruszki
ulinić- wykręcić piszczałkę, zsuwając korę z gałązki wierzbowej
umorusać- wybrudzić 
unorać się- ubrudzić się
uskromnić- posprzątać, uporządkować
usłuchany- posłuszny
uzorgować- postarać się, nazbierać, załatwić
uhajtnąć, uhajtać- uciąć
utorkać się- umoczyć się
W 
wajcha- dźwignia, przekładnia, zwrotnica
wartołka- bąk- zabawka
waserwaga- poziomica
wej- patrz, zobacz
welbunek- strop
westka- kamizelka
wew-  w (wew szafie- w szafie)
wiater- wiatr
wiela- dużo
wiewielga- wilga
wirzch- wierzch
wita- wiecie
włóczyć- bronować na polu
włóki- brony
winkiel- róg (kąt prosty)
winkszy- większy
wiónzać- wiązać
wnyki- chłosta
wodnity- wodnisty
wóntpia- wnętrzności
wóntroba- wątroba
wóntróbka- wątróbka
wtrynić- wepchnąć coś gdzieś z trudem, wcisnąć lub wmówić komuś
wuja- wujek, stryjek ale też żartobliwy zwrot do kogoś
wyglóndać- wyglądac, oczekiwać
wygogolony- wydekoltowany
wyjść z klary- odsłonić
wyngiel- węgiel
wynorać się- ubrudzić się
wypiordek, wypierdek-( żartobliwie, wulgarnie) karzeł, knypek, kurdupel, wyskrobek, ostatnie dziecko starszych rodziców
wyrko- łóżko 
wyro- łóżko
wyrychtować- naprawić, doprowadzić do porządku, uporządkować
wyszki-coś wyżej, wejść na wyszki- wejść na drabinę, mebel itp.
wysztafirowany- wystrojony
wziónć- wziąć
wećpić, wćpić- wrzucić
weko- słój do zapraw
węborek, wymborek- wiadro
weba- lepszy gatunek lnianego płótna
worka, warka- zupa z mąki na wodzie
waska- drewniane naczynie z dwoma uszami do mycia naczyń
wyćpić- wyrzucić 
wuchta- duża, wielka ilość, duża porcja
wknaić się- wcisnąć się, wleźć gdzieś
wypindaczony, wypindraczony- wystrojony
wódorz, włódorz- włodarz
Z
za pazóchom- pod ubraniem, schować coś pod koszulą
zabirać- zabierać
zabolić- zaboleć
zachrypnónć- zachrypnąc
zachyncić- zachęcić
zachynta- zachęta
zacietrzewióny- zacietrzewiony, zawzięty
zacincie- zacięcie
zacióng- zaciąg
zaciónżyć- zaciążyć
zacyrować- zacerować
zaczónć- zacząć
zaczóntek- zaczątek
zadónć- zadąć
zadrasnónć- zadrasnąć
zadzirać- zadzierać
zaglóndać- zaglądac
zainty- zajęty
zajónć- zająć
zajónknónć- zająknąć
zajrzyć- zajrzeć
zajzer-kwas solny
zaklincie- zaklęcie
zakluczyć- zamknąc na klucz
zakorzynić- zakorzenić
zakón- zakon
zakónnik, zakónnica- zakonnik, zakonnica
zakónska- zakąska
zakóntek- zakątek
zakóńczyć- zakończyć
zakrynt- zakręt
zakryntka- zakrętka
zalónc- zaląc się
zalónżek- zalążek
zamudzać- przeszkadzać, zabierać czas
zaś- później, potem
zawarty- zamknięty
zawdy- zawsze
zdziebołko, zdziebełko- trochę, troszeczkę
zdziebko- trochę
zebuć- zdjąć buty
zezuć się- zdjąć buty 
zeblyc - zdjąć ubranie 
zgnity- zgniły
zielazo- żelazo
zielazny- żelazny
zielsko- chwasty
zimia- ziemia
zimne nóżki- galareta z mięsa
ziorko- ziarno
zlyźć- zejść, zleźć
zmudzić- zmarnować czas
zoboczyć- zobaczyć
zocirka- zacierka
zocny- zacny
zogón- zagon, kawałek pola
zoinczy- zajęczy
zorgować- robić zapasy
zorgowny- zaradny
zwiónzany-związany
zydelek- małe krzesło
zbuki- złe, śmierdzące, zepsute jajka
zbyry- figle, zbytki, hece, zabawy
zhatłać- zniszczyć się pracą
zadryndać- zadzwonić
zgrywus- żartowniś
zaklepka- zasmażka do zupy
zyzol- zezowaty
znorać się- wybrudzić się
zynder- łobuz, nierób
Ż 
żgajek- maluch, maluda
żgajka- ryba ciernik
żóna- żona
żónaty- żonaty
żóndło- żądło
żupon- kubrak, kamizelka
żuponek- kubraczek
żyjóncy- żyjący
żylatyna- żelatyna
żylok- żylak
żympolić- miernie grać na instrumencie muzycznym
żynić-żenić
żyr- karma dla zwierząt
żgak, żgok-kolec, zadra
żybura- mętna ciecz
żurak- garnek lub dzbanek w którym wyrabia się żur
Ź
źrybok-źrebię, młode zwierzę z rodziny koniowatych
źryć- żreć, pogardliwie jeść

Mozolna praca dobiegła końca, choć zdaję sobie sprawę że ten słownik ciągle jest otwarty, będzie przybywać ciągle nowych wyrazów, zwrotów i ciągle będę go uzupełniał.
Być może wkrótce w "Kronikach" ukażą się teksty pisane gwarą, wiersze kujawskie- takie są plany, więc zapraszam na te stronice wszystkich miłośników gwary kujawskiej oraz naszych obyczajów i obrzędów.
 
 




  


















Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Dziękuję za opinie! Zachęcam do zapoznania się z pozostałą zawartością strony oraz dyskusji na poruszane tematy. Zapraszam ponownie!