Styczniowe Kalendarium Kujawskie

Nowy Rok 2015 zaczynam od przedstawienia ciekawych dat i wydarzeń w Dziejach Inowrocławia i Kujaw.

1

1675- w Kruszwicy urodził się Mieczysław Jaśniewicz, później o. Bolesław Gwidon, zakonnik Kanoników Ducha Św. de Saxie we Włoszech. Powrócił do Polski jako kaznodzieja.Zmarł w 1710 r. w Kaliszu.

1830- Wincenty Wąsowicz zakupił od Niemca Ottona Hundsdorfera najstarszą inowrocławską aptekę "Pod Czarnym Orłem" mieszcząca się w domu stojącym vis a vis dzisiejszego hostelu "Pod  Lwem".

Tym samym stał się pierwszym polskim aptekarzem w Inowrocławiu.

1963- powstało Inowrocławskie Przedsiębiorstwo Budowlane, a jego pierwszym dyrektorem został Sylwester Jakubowski.

1965- z połączenia Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej ze Spółdzielnią Mieszkaniową"Zagroda"powstała Kujawska Spółdzielnia Mieszkaniowa w Inowrocławiu.

1976- W Hucie Szkła Gospodarczego "Irena" w Inowrocławiu uruchomiono oddział kryształów.

2

1873- zmarł Jan Nepomucen Ekowski ( ur.1809 ), oberżysta, radny miasta Inowrocławia, uczestnik Powstania Styczniowego.

1919- podczas walk o Inowrocław zginął m.in. Wojciech Kwiatkowski (ur.1894 ), któremu Maria Czabańska ufundowała w 1934 roku tablicę pamiątkową( zniszczoną w 1939). Obecnie imię Kwiatkowskiego nosi jedna z ulic w rejonie Starego Miasta.

1929- Augustyn Pyka z Lublińca został burmistrzem Gniewkowa. o stanowisko ubiegało się ponad 80 kandydatów.

3

1338- z tego dnia pochodzi najstarsza wzmianka źródłowa o Wierzchosławicach. 

1919- przerwane zostały walki o Inowrocław, delegaci Naczelnej Rady Ludowej podpisali rozejm z komendantem niemieckim mjr. Grollmanem. w tymże dniu powstańcy dowodzeni prze por. Cymsa wyzwolili Kruszwicę.

4

1883- w wieku 56 lat zmarł na tyfus Karol Fryderyk Menzel, długoletni dyrektor Królewskiego Gimnazjum w Inowrocławiu.  

1911- w Poznaniu zmarł ks. Leonard Glabisz (ur.1844 ), w latach 1873-1886 duszpasterz w par. Św. Mikołaja, nauczyciel Jana Kasprowicza, prezes Towarzystwa Czeladzi Katolickiej, dyrektor Banku Ludowego w Inowrocławiu. Po 1886 r. był proboszczem w Murzynnie i dziekanem gniewkowskim.

1919- podczas walk o Janikowo męstwem wyróżnił się Ludwik Gajewski, za jego przyczyną opanowano kilka ważnych obiektów m.in. dworzec kolejowy i pocztę.

1969- prof.dr hab. Jan Moll, wychowanek Gimnazjum Jana Kasprowicza w Inowrocławiu, dokonał w klinice łódzkiej pierwszego w Europie wschodniej przeszczepu ludzkiego serca.

5

1867- w Targownicy koło Mogilna urodził się Stefan Grabski, syn Lucjana, znany przemysłowiec inowrocławski, m.in. dyrektor młyna "Grabski-Wilkoński i Ska"- współzałożyciel fabryki "Głogowski i Syn". Zmarł w 1943 r. w Poznaniu.

 1919- Pakość powróciła do macierzy.

1930-powstała Publiczna Biblioteka Miejska w Inowrocławiu.

1956- w Szwajcarii zmarł Edward Jaggi (ur.1897 ), w latach 1930-1949 właściciel znanego zakładu rzeźniczego w Inowrocławiu przy pl. Klasztornym.

1964- swój pierwszy tytuł mistrzów Polski w tańcach na lodzie zdobyła para"Goplanii"- Genowefa Malczak i Piotr Jankowski, której trenerem był Remigiusz Jankowski.

6

1919- powstańcy wielkopolscy dowodzeni przez por. Pawła Cymsa wyzwolili Inowrocław spod niemieckiego panowania. Mieszkańcy zniszczyli pomnik cesarza Wilhelma I, który stał na skwerze przed dzisiejszym dworcem autobusowym oraz pomnik Germanii na Rynku.

1940- w poznańskim Forcie VII rozstrzelany został Stefan Cybichowski (ur. 1881 ), wybitny architekt, twórca ponad stu obiektów sakralnych, m.in. kościołów Św. Józefa w Inowrocławiu i Św. Teresy w Kruszwicy. Był absolwentem gimnazjum inowrocławskiego.

7

1919- zmarł Mieczysław Dutkiewicz (ur.1862 ), znany inowrocławski zegarmistrz i złotnik. Zakładał pierwsze w mieście telefony, rozprowadzał tez pierwsze fonografy i wałki nagraniowe.

Był aktywnym działaczem społecznym i narodowym.

1921- zmarł Józef Czapla (ur. 1849 ),lekarz weterynarii, aktywista ruchu ludowego, działacz Towarzystwa Gimnastycznego"Sokół", radny miejski.

8

1821- urodził się Teodor Gunther, dyrektor Królewskiego Gimnazjum w Inowrocławiu w latach 1859-1872. Zmarł w 1890 r. w Królewcu. 

9  

1784- wojewoda inowrocławski Józef Mycielski  h. Dołęga (1733-1789 ) otrzymał godność senatorską. W 1785 r. król Stanisław August Poniatowski przyznał mu Order Orła Białego.

1911- w Inowrocławiu zmarł Franciszek Elsner (ur. 1835 ), powstaniec styczniowy, towarzysz broni płk.Edmunda Calliera, w latach 1893-1905 kierownik drukarni i administrator"Dziennika Kujawskiego".

10

1905- oddana została do użytku stacja wodociągowa w Trzaskach k. Inowrocławia.

1917- zmarła Anna z Perlińskich Nowakowska (ur.1857 ), działaczka społeczna i charytatywna, organizatorka kursów języka polskiego, współzałożycielka i prezeska Towarzystwa Samopomocy Naukowej(Żeńskiej) w Inowrocławiu. jej syn Kazimierz (1879-1962) był słynnym polskim chirurgiem.

1925- Szkoła Powszechna w Pakości otrzymała imię Ewarysta Estkowskiego.

11

1472- w Krakowie zmarł Jan Dąbrówka, profesor Akademii Krakowskiej, wielokrotny rektor, wybitny humanista, współpracownik Kazimierza Jagiellończyka. Pochodził z kujawskiej wsi Dąbrówka.

1816- burmistrz Pakości Służewski złożył władzom regencji sprawozdanie o stanie miasta.  

Stan gospodarki miejskiej od 1771 r. nie uległ poważniejszym zmianom. 

1904- w Nowym Sączu urodziła się Michalina Migacz-Mazurkiewicz, hafciarka artystyczna, od 1958 r. związana z Inowrocławiem. Jest autorką ponad 200 prac , głównie portretów i pejzaży górskich. Zmarła w 1990 r.

1969- w Inowrocławiu odsłonięty został pomnik ku czci Powstańców Wielkopolskich.

12

1924- w Inowrocławiu zginął tragicznie Władysław Proniewicz (ur.1866), artysta tutejszego teatru, przedtem znany tenor opery i operetki warszawskiej.

13

1900-Gustaw Wilhelm Treinies został pierwszym burmistrzem Inowrocławia. Urząd ten sprawował do śmierci tj. do 1915 roku.

1907- w Pakości urodził się Stanisław Szenic, znany pisarz, autor licznych powieści, m.in. "Maria Kalergis", "Pitaval warszawski", "Mars i Syrena". Był wychowankiem gimnazjum   inowrocławskiego. Zmarł w 1987 r. w Warszawie.

14

1943- we Lwowie rozstrzelana została przez hitlerowców Danuta Dowmont (ur. 1915), przed wojną dziennikarka pracująca w zespole redakcyjnym "Dziennika Kujawskiego" w Inowrocławiu 

15

1855- w Poznaniu urodził się Wilhelm Warschaurer, lekarz od 1881 r. zamieszkały w Inowrocławiu. Był jednym z głównych organizatorów żydowskiej loży masońskiej"Astrea Loge des Fellows Ordens" (1894). W latach 1925-1937 piastował godność Wielkiegi Sira Wielkiej Loży Polskiej. 

Zmarł w 1939r.

1933- w Warszawie zmarł Maciej Roman Wierzbiński, pisarz i poeta, krytyk literacki i dziennikarz.Prezes Towarzystwa Beletrystów Polskich i członek Zarządu Towarzystwa Literatów i Dziennikarzy, laureat nagrody literackiej im. Elizy Orzeszkowej (1933).

W latach 1901-1902 redaktor "Dziennika kujawskiego".

1970- w Gniewkowie zmarł Jan Drecki (ur.1888), lekarz i działacz społeczny, powstaniec wielkopolski. Był prezesem Towarzystwa Powstańców i Wojaków w Gniewkowie, radnym miejskim, aktywnym członkiem Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół".

1982- zmarł w Poznaniu prof. dr hab.Michał Swoboda (ur.1910), filozof i filolog klasyczny, długoletni nauczyciel Gimnazjum Jana Kasprowicza w Inowrocławiu.

16

1591- data ad quem śmierci Jana Baptisty Ouadro z Lugano, architekta włoskiego, który dokonał renesansowej przebudowy poznańskiego ratusza. Był prawdopodobnym twórcą kaplicy Kościeleckich przy romańskiej świątyni Św. Małgorzaty w Kościelcu Kujawskim.

1945- w bozie koncentracyjnym Neuengamme k. Hamburga zginął Edmund Lemm (ur.1891), dr weterynarii, dyrektor rzeźni miejskiej w Inowrocławiu.

17

1984- W Puszczykowie pod Poznaniem zmarł ks. Ignacy Posadzy rodem z Szadłowic (ur.1898), znany kaznodzieja, podróżnik, publicysta, organizator i przełożony Towarzystwa Chrystusowego dla Wychodźców. Był wychowankiem Gimnazjum Jana Kasprowicza w Inowrocławiu.

18

1817- urodził się Daniel Aleksander Rakowicz, nauczyciel, przyrodnik, autor elementarza polskiego- "Nauka czytania i pisania", który doczekał się ponad stu wydań.w 1875 r. zamieszkał w Inowrocławiu. Zmarł w 1876 r. i spoczywa na cmentarzu przy kościele Imienia NMP "Ruina".

1922- w Skotnikach zmarł Józef Grabski (ur.1839), działacz społeczny i gospodarczy, współtwórca spółki "Grabski- Wilkoński i Ska", która wzniosła młyn parowy w Inowrocławiu.

1936- Rada miejska podjęła decyzję o budowie szkoły w Mątwach ( obecnie SP nr 9).

19

1933- powstał Aeroklub Kujawski 

1938- w wieku 33 lat zmarł w Warszawie Antoni Wojciechowski, czołowy polski szachista okresu międzywojennego. Kilka jego partii pozostało na trwałe w literaturze szachowej.

W latach 1932-1936 mieszkał w Inowrocławiu.

1945- Armia Czerwona wkroczyła do Kruszwicy.

20

1185- najwcześniejsza znana informacja źródłowa o Inowrocławiu. 

Książę mazowiecki Leszek Bolesławowic wydał dokument na mocy którego katedra włocławska otrzymała 10 grzywien srebra rocznie z dochodów targu inowrocławskiego.

1320- w katedrze na Wawelu odbyła się koronacja Władysława Łokietka (ok.1260-1333), wybitnego polskiego władcy, odnowiciela państwa. Łokietek był synem księcia kujawskiego Kazimierza i Eufrozyny. Najprawdopodobniej urodził się i wychował na zamku w Inowrocławiu. 

 

   

1794- w Pakości miał miejsce wielki pożar, w trakcie którego spłonęło 21 domów.

1962- w Poznaniu zmarł Marian Andrzejewski (ur.1882), architekt, twórca kilkunastu kościołów, m.in. garnizonowego Św. Barbary i Św. Maurycego w Inowrocławiu (1928-1929) i Opatrzności Bożej w Mątwach (1930-1931).

21

1945- do Inowrocławia wkroczyły oddziały 12 Korpusu Pancernego Gwardii Armii Czerwonej. Zakończyła się niemiecka okupacja miasta. W tymże dniu Rosjanie opanowali prawie cale Kujawy inowrocławskie.

1960- zmarła Bolesława Kompf (ur.1881), długoletnia dyrektorka Gimnazjum Marii Konopnickiej 

w Inowrocławiu. jej staraniem w 1927 r. oddano do użytku nowy gmach szkolny.W ostatnich latach swego życia uczyła jeszcze religii w Szkole Podstawowej nr. 2.

1971- rozpoczęły się Dni Kultury Kujawskiej, w ramach których występowały m.in.:Teatr Poezji "Fama" i zespół muzyczny "Labirynty".

22

1945- zakończyła się okupacja Strzelna.

1945- w Inowrocławiu powstał Tymczasowy Komitet Obywatelski, którego przewodniczącym został Piotr Trocholepszy.

1954- w Warszawie zmarł Kazimierz Ziętkowski (ur.1877), działacz społeczno-polityczny, wydawca, w latach 1922-1939 dyrektor Drukarni Kujawskiej i wydawnictwa "Dziennik Kujawski".

23

1945- grupa byłych członków KPP i PPS zorganizowała w Inowrocławiu manifestację na cześć Armii Czerwonej.

24

1895- urodził się Witold Krzymiński (syn prezydenta Inowrocławia), sędzia Sądu Najwyższego w Warszawie, zginął w 1940 r. w Katyniu.

1969- zmarł Franciszek Dźwikowski (ur.1884), budowniczy.

Wzniósł wiele znanych w Inowrocławiu obiektów, m.in. kościół Najsłodszego Serca Jezusa, kościół garnizonowy,, Gimnazjum Marii Konopnickiej, Sokolnię, Zakład Przyrodoleczniczy w Solankach.

25

1306- reprezentanci inowrocławskiej Rady Miejskiej zawarli w Toruniu rozejm z czeskim starostą Wielkopolski i Kujaw- Pawłem z Paulstejnu.

1390- książę Władysław Opolczyk zapisał ziemię inowrocławską, tucznowską i bydgoską swojej córce Jadwidze.

1868- urodził się Kazimierz Milewski, zasłużony działacz narodowy z Gniewkowa, przewodniczący Rady Miejskiej i honorowy obywatel tego miasta.Zmarł w 1941 roku w Lublinie. 

26

1947- w Gmachu Teatru Miejskiego otwarto Miejską Bibliotekę Publiczną w Inowrocławiu.

1971- w Bydgoszczy zmarł dr Michał Grobelski (ur.1889), znany chirurg ortopeda. niósł pomoc rannym w czasie powstania wielkopolskiego (w Inowrocławiu), wojny polsko-bolszewickiej, III powstania śląskiego i powstania warszawskiego.

27

1902- urodził się Alfred Jesionowski, pedagog, publicysta, krytyk literacki. W 1920 r. ukończył Gimnazjum Jana Kasprowicza. Zginął w Gross-Rosen w 1945 roku.   

1963- w Gorzowie Wielkopolskim zmarł Stanisław Gotowała (ur.1903), pięściarz w Kujawskim Klubie Bokserskim w Inowrocławiu, mistrz Polski w wadze piórkowej na rok 1924.

28

1777- pruski budowniczy Gottfried Dornstein wykonał projekt i kosztorys odbudowy kościoła Św, Franciszka w Inowrocławiu.

1861- powstało Towarzystwo Rolnicze Inowrocławsko-Strzelińskie, pierwsza pod zaborem pruskim polska organizacja na Kujawach.        

1945- w Inowrocławiu zawiązał się Komitet Polskiej Partii Robotniczej, którego sekretarzem został Kazimierz Kubski.

29

1362- podczas pobytu w Inowrocławiu król Kazimierz Wielki wystawił akt rozdzielający dziedzictwa dwóch wielmożów kujawskich- braci Wojciecha i Hektora z rodu Leszczyców.

30

1879- zmarł Michał Levy (ur.1807),inowrocławski kupiec i przemysłowiec narodowości żydowskiej, jeden z pionierów industrializacji Kujaw Zachodnich. Prowadził prywatne poszukiwania złóż soli.

31

1901- w Jacewie urodził się Antoni Fiutak, redaktor "Dziennika Kujawskiego", później duchowny. W okresie nauki w gimnazjum inowrocławskim był przewodniczącym koła Towarzystwa Tomasza Zana.Zginął w Dachau w 1942 r.

1989- zmarł Zygmunt Gajtkowski (ur. 1909), znany nauczyciel biologii w Gimnazjum Jana Kasprowicza.

 

   

   

Najlepsze życzynia noworoczne

Już prawie od 4 lat ( będzie 4 lata w kwietniu 2015 roku) prowadzę dla Was te "Kroniki", napisałem 583 posty, zamieściłem ponad 1000 wierszy, ponad 20 000 fotografii promujących Kujawy, nasze miasto, odbywające się tutaj ciekawe imprezy i wydarzenia kulturalne, przybliżam również historię miasta i regionu, wielkie wydarzenia i postaci z dziejów Kujaw.
Pokazuję wszystkie zmiany, piękno przyrody, Solanek, realizowane inwestycje, podpowiadam nowe.
Opracowałem także i opublikowałem mnóstwo małych i wielkich projektów, których realizacja doprowadziłaby do dynamicznego rozwoju miasta i okolicy, do wielu nowych miejsc pracy, zwiększenia atrakcyjności turystycznej regionu.
To mnie nakręca najbardziej i mam nadzieję że kiedyś jeszcze za mojego życia uda się doprowadzić do realizacji dużych projektów, które mogą zmienić wszystko w rzeczywistości miasta i regionu: doprowadzić do rozwoju i rozkwitu, dać pracę i przyszłość młodym, zachęcić ich do pozostania tutaj, rozwijania swoich zdolności na miejscu dla siebie, Kujaw i Inowrocławia.
Sztandarowe pomysły, które mogłyby odmienić tą ziemię to : rewitalizacja części kopalni soli do celów turystycznych, budowa sieci dużych, całorocznych basenów geotermalnych z gorąca wodą, budowa skansenu osady starożytnej nawiązująca do Askaukalis.

Mniejsze to: odbudowa wieży ratuszowej, budowa miniatury średniowiecznego inowrocławskiego grodu, stworzenie Kryształowej komnaty- inowrocławskie budowle ( istniejące i te które już zniknęły z krajobrazu miasta) przedstawione w rzeźbie w soli i krysztale, urządzenie Izby Gwary Kujawskiej, zapełnienie przestrzeni miejskiej i Parku Solankowego rzeźbami nawiązującymi do historii Kujaw i ich zabytków oraz miejscowej fauny i flory,dodanie do spacerującej po Rynku Królowej Jadwigi jej męża Króla Władysława Jagiełły, budowa parku pamięci o bitwie pod Mątwami, stworzenie szlaku wodnego z Kruszwicy do Kruszy Zamkowej ( w niej osada starożytna) i wiele innych ciekawych pomysłów, które przedstawiłem na łamach "Kronik".
Budzi to wszystko spore zainteresowanie: na blogu zanotowałem ponad 90 000 wejść, natomiast na moim profilu "Kronikarz Jerzy" na Google+ stan na dziś 2 004 250 odsłon z całego świata, do tego artykuły w prasie, wywiady, spotkania z kuracjuszami, z dzieciakami w szkołach, przyjeżdżające wycieczki, rodziny po lekturze "Kronik".
Są małe sukcesy, ale marzy się o wiele więcej, o czym pisałem wyżej. Szanse są więc nie ustaję w staraniach, spróbuję podnieść "Kroniki" na jeszcze wyższy poziom,zainteresować pomysłami, projektami jeszcze więcej ludzi i cóż z Nowym Rokiem niech marzenia się spełniają.

 Życzę sobie i Wszystkim Kujawiakom, Inowrocławianom by te marzenia i konkretne projekty, pomysły się spełniły, bo to może zapewnić miastu, regionowi wielki rozwój, a wszystkim mieszkańcom i wielu młodym ludziom świetlaną przyszłość i spełnienie tysięcy przeróżnych marzeń.

Na kóniec winc po Kujawsku:
Szczynścia, pomyślności w Nowym 2015 Roku, niech wszystkim sie darzy, Dosigo Roku.
Przyjiżdżejta do Ina, rajzujta tu jak nojwincyj, podziwiejta nasze Solanki,leczta sie w naszych sanatoriach, zostawiejta dużo bejmów, cieszta sie, bawta, tańcujta, no i odwidzejta Kroniki inowrocławskie- tam zawsze kupa zdjińć, zapowiedzi ciekawych wydarzyń, pinkno przyrody, to Wos zachyńci do odwidzania naszygo miasta, zaproszomy serdecznie.Czekomy na Wos po kujawsku z chlebym, solom, kwiatami, muzykom i piosynkom.

I jeszczy wierszyk:

Niech nom kopalnio zmartwychwstanie

Jagiełło weźmie Jadwige pod ramie

Pospacyruje z niom do ratuszowy wieży

Któro wzniesie swoje mury na rynku

Gorónce baseny do kómpieli zaproszom

Nie bydzie wtedy w Inie bezrobotnych synków

Co podpite sie po kóntach panoszą

Rozkwitnie nom miasto i Kujawy

Jak w Solankach ogrody zapachowe

Ludziska nie bydom jusz sie snuli jak zjawy

Ksiónże Kaźmirz znowu bydzie sie lachoł prominnie

Lukajonc z pómnika na swoje miasto niezminnie

Jak wtedy gdy szykowoł je na swojom stolice

Zróbma pokazowom każdom ulice.

Solanki potrzebują więcej takich miejsc

Inowrocławskie Solanki odwiedza coraz więcej turystów, kuracjuszy, gości, mieszkańców miasta i okolic, w związku z tym jest duże zapotrzebowanie na restauracje, kawiarnie, pensjonaty proponujące ciekawą ofertę gastronomiczną, rozrywkową i kulturalną.
W ostatnich latach w parku i jego okolicy otworzyło swoje podwoje dla gości kilka takich ciekawych lokali, ale ciągle jest miejsce i potrzeba na powstawanie nowych.
I to już się realizuje: powstają nowe takie obiekty i wyznaczono już działki i ogłoszono przetargi na następne. To dobry kierunek: powstają nowe miejsca pracy, lepsza i bardziej urozmaicona oferta dla odwiedzających Solanki i rosnąca atrakcyjność turystyczna naszego miasta.

Pijalnia wód mineralnych z palmiarnią i Chatą Kujawską znakomicie się wpisała w potrzeby odwiedzających Solanki z bogatą ofertą gastronomiczną i kulturalną i pokazała kierunek następnym inwestorom.

 Willa Solinka- następny doskonały projekt doprowadzony do realizacji.

 Restauracja " Nad Stawkiem" niezmiennie w krajobrazie Solanek od ponad stu lat.

 Dyrektor Adam Skowroński wywindował Sanatorium " Przy Tężni" na szczyty........

 ....ale nadal realizuje nowe inwestycje.

Zakład Przyrodoleczniczy czeka na powrót do dawnej świetności, co pewnie nastąpi w niezbyt odległym czasie. Ten piękny niegdyś budynek ma olbrzymi potencjał.

 A to już niemal ukończona kolejna solankowa inwestycja, piękny pensjonat położony w niezwykle atrakcyjnym miejscu, w pobliżu urokliwego stawku z mostkiem i tężni.

Tuż przed pensjonatem mogłaby powstać przystań dla łodzi, które mają szansę powrócić do parkowego krajobrazu.
Wkrótce dzięki uprzejmości właścicieli obiektu pojawi się w "Kronikach inowrocławskich" post przedstawiający ten nowy obiekt.

Terma inowrocławska zamknęła swoje podwoje na czas zimy, najwyższy czas na inwestycję pozwalającą dotrzeć do złóż geotermalnych z naprawdę gorącą wodą i budowę sieci basenów całorocznych, będących wielką atrakcją turystyczną miasta i gwarancją jego dynamicznego rozwoju.

W mieście powstaje coraz więcej hoteli, pensjonatów, które pokazują że ilość ludzi odwiedzających nasze miasto ciągle rośnie i musimy być na to odpowiednio przygotowani.