Inowrocławskie Kalendarium

Askaukalis na  Szlaku Bursztynowym

Tężnie, warsztaty, słone dziedzictwo

Ciągnące karawany ciągle z towarem nowym

Targowa osada i warzelnia soli

 Świątynia z diabłami w kamieniu

Tu na Kujawach zaczęło się wszystko

W średniowieczu wyrosły potężne mury

Książęcy zamek, klasztor, kościoły

Koniec drzemania w cieniu

Królowe Jadwiga i Zofia jak dwa anioły

Stąd Łokietek na króla wyrasta

W procesie wyrok Krzyżaków tu dosięga

Przepowiednia Jadwigi po latach się wypełnia

Choć ciągle rosła ich potęga

Władysław rozbija krwiożerczego gada

Król ciągle wraca do tego miasta

Potop, pożary, bieda, zaraza

Chciały to miejsce z mapy wymazać

Poczerwieniały krwią Noteci fale

Znowu Szwedzi i wojna nie kończy się wcale

Płomienie trawią domów wiele

Kościuszko jednak daje nadzieję

Napoleon podsyca płomień wolności

Pod Czarnym Orłem u nas zagościł

Znowu zabory, rządzą Prusacy

Wiosenna odwilż prowadzi na koszary

Rodzi się kujawski wieszcz

Styczeń znowu dodaje chwały

Siła soli odradza miasto

Wilkoński park niezwykły zakłada

Na rynku symbol polskości pod nogi upada

Rosną fabryki jak drożdżowe ciasto

Zmazać próbuje to cholera

Na rynku pojawia się Germania

Lecz kręci się rozwoju karuzela

Wykluwa się Sokół, w przestworza szybuje

Wyniosłą wieżę widzi nad miastem

Polskie fluidy czuje też w Baście

Bank Ludowy, gazownia, Szkoła Wydziałowa

Wielka Synagoga, przy niej każda budowla się chowa

Kopalnia rabunkiem się denerwuje

Zapada się ziemia

Nawet nad kościołem litości nie czuje

Bimba wyjeżdża na ulice

Cyms wyzwala kujawską stolicę

Głodówka,demonstracje, rozruchy

Wojna przynosi kolejne zniszczenia

Znów walki o wolność trzeba się uczyć

Hitlerowcy w ruinę obracają miasto

Nie ma przebaczenia

Obozy, represje, krwawa niedziela

Wywózki do lasów

Rozkręca się terroru karuzela

Zimowy styczeń wolność przynosi

Na gruzach miasto o przyszłość prosi

Rozpoczyna się nowa era inowrocławska

Przemysł, inwestycje, sanatoria w Solankach

Wyrastają osiedla mieszkaniowe

Potem kryzys, wyblakły perspektywy nowe

Tężnie stają się nową ozdobą

Unia Europejska daje szans wiele

Centrum staje w piękności szranki

Zapachowe Ogrody kuszą jak mogą

Miasto jest atrakcją nie tylko w niedzielę

Palmiarnia, pijalnia wód i Kujawska Chata

Plączą się wszędzie alejki spacerowe

Koncerty, widowiska, imprezy plenerowe

Przyciągają turystów nie tylko podczas lata

Wielkie projekty są jeszcze potrzebne

Skończą się dla miasta lata zgrzebne

Może gorące źródła, skansen rzymskiej osady

Zmartwychwstała kopalnia soli

To są pomysły nie od parady

Od samych marzeń aż głowa boli

Miniatura średniowiecznego grodu

Książę Kazimierz się tam pokaże

Król Władysław obok Jadwigi na rynku

Zaskoczone zmianami twarze

Parkingi pełne autokarów

Turyści przyjeżdżają jak na wyścigi

To już jest miasto nowego wymiaru

Choć nadal gród Królowej Jadwigi.

Hymn dla Konradowica

Książę wielkie z Wrocławia przywiozłeś wzorce

Cudowne plany klasztor,zamek, szpital, kościoły

Nad Kujawami zaświeciło słońce

Utwardzone ulice, rynek wspaniały

Urzędy, sądy, szkoły, polityka, handel

Jarmarki, celna izba, miejska waga

 Mieszczanie, Miejska Rada, sukiennice

Tak Konradowic organizuje swoją stolicę

Wszystkie grody budowane później w okolicy

Biorą przykład z kujawskiej stolicy

Pokażmy koniecznie w miejskiej przestrzeni

Władcę który osadę w piękny gród przemienił.

Średniowieczny Inowrocław

Pośrodku Rynek olbrzymi

Tam sukiennice i miejska waga

Nowe kościoły, szpital, niemal na pustyni

Książęcy zamek, klasztor i franciszkanie

Kancelaria, szkoły, posłowanie

To dla nich odpowiedzialne zadanie

Klasztorne i zamkowe izby połączone

Pamiętają te mury wielkie wydarzenia

Wojna i pokój na szalach położone

Tak kujawski książę historię zmieniał

Położył fundamenty, solidne podwaliny

By uczynić perełkę z kujawskiej mieściny

Nadeszła po wiekach najwyższa pora

By godnie uczcić Inowrocławia autora.

 Mury potężne z trzema bramami

Fosy, baszt szesnaście

Szerokie trakty wyłożone balami

Zamek , klasztor, kościoły

Ogromny rynek, miejska waga i sukiennice

Wyniosła wieża, wokół kamienice

Wybudujmy od nowa

Średniowieczną Kujaw stolicę

Twórcę jak po spektaklu reżysera

Zaprosimy niech na rynku

Dumnie spojrzy z konia

Doświadczył wielkiej weny przed wiekami

Tworząc ten gród tak rozmumnie

Zostanie teraz znami

Przypomni swój majestat i rozmach niezwykły

Książę i dawny gród znów nam się przyśnił.

 Jak wielki urbanista to zaprojektował

Wielki przestronny Rynek nie powstydziłby się Europy

Książę gród do wielkiej przyszłości szykował

Siatka ulic, umocnienia, kawał dobrej roboty

Zamek, klasztor i przy boku Franciszkanie

Kancelaria, pertraktacje, układy, wywiad to dla nich zadanie

Kontrowersyjne unie to tylko polityka

Osłabienie wrogów, przyszłość kraju, taktyka

Skrzywdzony, błędnie oceniany, nie doczekał chwały

A szkoda w wielkość miasta miał wkład niemały.

Któż jak on tak daleko sięgał umysłem?

Kto planami tak czasy wyprzedzał?

Inowrocław na wzór wszystkim postawił

Kujawską stolicę wszem i wobec rozsławił

Nadszedł czas by wskrzesić miniaturę

Całego jego wspaniałego grodu

Z rozmachem godnym jego myśli

Na rynku powinien stanąć książę z drużyną

Wielki bohater kujawskiego narodu

Powinność nasza to przypomnieć jego postać potomnym

Twórca Inowrocławia był władcą upartym i niezłomnym

Tak samo syna Władysława wychował

I ten na króla zjednoczonego kraju się koronował.

Zamek książęcy w Inowrocławiu

W ostatnim poście o bramach wjazdowych do miasta wspominałem o zamku książęcym w naszym mieście i o tym że warto było by również o nim przypomnieć na płycie z brązu umieszczonej w pobliżu miejsca w którym stał czyli na wzgórzu, gdzie teraz znajduje się budynek poczty przy ulicach; Królowej Jadwigi i 6-go stycznia.
Jest to o tyle trudne gdyż do końca nie wiemy dokładnie jak wyglądał, ale myślę ze specjaliści są w stanie odtworzyć  prawdopodobny wygląd tej budowli.
Po rozbiciu dzielnicowym dokonanym przez króla Bolesława Krzywoustego w 1138 roku Kujawy i Mazowsze otrzymał jego syn Bolesław Kędzierzawy.W wyniku kolejnych podziałów władcą Kujaw z nadania swego ojca Konrada Mazowieckiego zostaje w 1231 roku Kazimierz.
Na stolicę swego księstwa wybiera Inowrocław, tak zaczyna się nowa historia i wzrost znaczenia tego miasta.
Kazimierz sprzymierza się z Piastami śląskimi Henrykiem Brodatym i jego synem Henrykiem Pobożnym.Przypieczętowaniem tego sojuszu był ślub naszego księcia z Konstancją, córką Henryka Pobożnego w 1239 roku.
Wizyty Kazimierza na Śląsku wywarły wielki wpływ na projekty i poczynania księcia w prowadzeniu polityki i urządzaniu swojej stolicy.
Przystąpił więc do budowy okazałej siedziby wzorowanej na wrocławskim pallatium Henryka Brodatego.
Główny budynek zwany wielką kamienicą był prostokątną budowlą o grubych ceglanych murach wzniesionych na kamiennym fundamencie.W jej dwóch dolnych kondygnacjach znajdowały się pomieszczenia gospodarcze, wyżej były dwa piętra reprezentacyjne.
Zamek był więc prawdopodobnie kompleksem wolno stojących budowli otoczonych fosą i wałem nad którym rozpoczęto budowę muru obronnego. Obronę zapewniała wolno stojąca wieża i drewniano- ziemne obwałowania.
Wzorując się też na swoim teściu książę Kazimierz sprowadził w 1238 roku do Inowrocławia Franciszkanów i wybudował im na przeciwko swojej siedziby klasztor i następnie kościół.Bardzo mała odległość między obiema okazałymi budowlami, oddzielenie ich od miasta murem i funkcjonalne powiązanie ich: w dolnych kondygnacjach budowle zamku i klasztoru były połączone i np. goście książęcy zatrzymywali się w klasztorze, to pozwala uznać je za jedną całość.Wjazd do części zamkowej prowadził przez Bramę Bydgoską.Cały ten kompleks razem został przezornie zaprojektowany jako jedna twierdza.Cały północny fragment miasta to właściwie był zamek.
Od miasta oddzielony był fosą i przynajmniej jedną linią murów.W narożu z zamkiem miasto fortyfikacje miejskie posiadały podwójną linię murów.Między zamkiem a klasztorem cały czas rozbudowywał się aż do XVI wieku przygródek z kilkoma budynkami, mieściły się tam między innymi spichlerz i piekarnia.
Sprowadzenie do Polski Krzyżaków i powstanie państwa zakonnego spowodowało że Inowrocław znalazł się na pograniczu.Sprzyjało to rozwojowi handlu, z drugiej jednak strony miasto było zagrożone najazdami zbrojnymi ekspansywnego sąsiada.Prawdopodobnie było to przyczyną otoczenia miasta ceglanymi murami obronnymi.W 1327 roku król Władysław Łokietek włącza Kujawy do Korony.Inowrocław przestaje być stolicą udzielnego księstwa, a zamek odtąd staje się siedzibą starosty.
W połowie XVI wieku ówczesny starosta inowrocławski Stanisław Latalski dokonał remontu i modernizacji zdewastowanego zamku.Główny budynek mieszkalny zwany " wielką kamienicą" podwyższono o jedno piętro i zwieńczono renesansową attyką.Drugi budynek tzw " dom nowy"postawiono przy północnym murze.Na przeciwko wielkiej kamienicy znajdowała się wieża z muru pruskiego pobudowana na na obszernym pomieszczeniu północnego skrzydła zamkowego. Po wybudowaniu tej wieży dom od północy zmniejszył się w przyziemiu o jedno pomieszczenie.Piętro dzieliło się na trzy izby, z których jedna miała pięć okien, ale dwie kolejne były wyraźnie zmniejszone.Można się więc domyślać że do budowy nowej wieży wykorzystano masywny fundament i przyziemie z wcześniejszej wieży ostatniej obrony, zwanej donżonem.
                         Kazimierzowi.....

Książę, to tutaj siedzibę sobie obrałeś

Temu miastu zamek i klasztor dałeś.

Franciszkanów sprowadziłeś,

Kościoły i szpital po sobie zostawiłeś.

Gród i jego rynek wspaniały

Długo przypominały dni Twojej chwały.

O jednej koronie dla Polski myślałeś

To tutaj małego Łokietka wychowywałeś.

Inowrocławiu, dlaczego po wiekach

Już nie pamiętasz tego człowieka?

Wspomnienie tylko po zamku zostało

Żadnych murów, ruin nawet, tylko opisy i to mało

Szkoda bo już przez księcia założyciela wzniesiony został

I miejscem urodzenia króla Łokietka się stał

Kazimierz Wielki dodał mu blasku

Murem ceglanym zamek i gród obudował

Aby Krzyżakom przeszkodą stawał na szlaku

I Ojczyznę w bezpieczeństwie zachował

Wielkie pokojowe narady tu się odbywały

I rady królewskie swe miejsce miały

 Zamek Jagiełły był ulubioną miejscówką

Lud go tu wielbił i nie żałował przychówku.

Skończył niestety nasz zamek tragicznie

Dając cegłę na prusackie koszary kawaleryjskie.

To jest wprawdzie pałac w Kórniku ale może dać jakiś pogląd na wygląd naszego zamku.
 
 To panorama średniowiecznego Inowrocławia, z lewej strony widoczna wieża zamkowa.

Książęcy zamek przy bydgoskiej bramie

Też może miejsce na płycie dostanie

Dokładny wizerunek nie jest nam znany

Są jednak przesłanki by był znowu oglądany

Wiele wielkich wydarzeń w swych murach gościł

Tu Łokietek dzieciństwo spędził beztroskie

Potem o zjednoczeniu kraju śnił

O władzę walczył wraz ze swoim wojskiem

On pierwszy Krzyżaków zatrzymał w bitwie

Miał cel i w drodze nikt go nie powstrzymał

Choć nieraz tułała się jego rodzina

Na inowrocławskim zamku wszystko się zaczęło

Byli tu także inni wielcy, również Jagiełło

Powinna więc powstać z brązu tablica

Pokazać zamek i co się w nim działo na niej napisać

Losy pokoju i wojen tu się decydowały

Przyjeżdżali posłańcy i koronowane głowy

To przydawało miastu chwały

Świętą wojnę z zakonem tu uchwalił król i wysłannik Witoldowy

Po bitwie pod Grunwaldem tutaj był przystanek wodza

Stąd też słał swe wojska do Koronowa

Duża tablica przy wzgórzu zamkowym

Powinna się pojawić w roku nowym

Jako napisana dla potomnych stronica

 W inowrocławskich z brązu kronikach.

Co się działo na inowrocławskim zamku?
Był główną siedzibą księcia Kazimierza Konradowica, to tutaj odbywał większość politycznych spotkań i narad, tu przyjmował posłów i ważne osobistości.
Prawdopodobnie w inowrocławskim zamku urodził się jego syn Władysław Łokietek, a na pewno spędził tu dzieciństwo i pod kierunkiem głównie swojej matki Eufrozyny i franciszkanów został wychowany i przygotowany do swojej wielkiej życiowej misji: zdobycia korony i zjednoczenia państwa.
W 1337 roku w naszym zamku król czeski Jan Luksemburski, Wielki Mistrz Krzyżacki Ditrich Von Altenburg i król Polski Kazimierz Wielki zawarli układ w wyniku którego Kujawy inowrocławskie i kasztelania kruszwicka wróciły do Polski.
W latach 1393 - 1429 na zamku aż 21 razy przebywał król Władysław Jagiełło w tym wiele razy przez dłuższy okres.
W 1409roku na zamku odbyło się poufna narada Władysława Jagiełły z wysłannikiem Wielkiego Księcia Witolda i zapadły decyzje o wszczęciu Wielkiej Wojny z zakonem.
W obliczu wojny król wzmocnił zamkową załogę o 400 ludzi pod dowództwem starosty Borowca.
To oni zbrojnym wypadem na Nieszawę, Murzynno i inne grodki i wsie Krzyżackie odwrócili uwagę od przeprawiającej się przez Wisłę armii Jagiełły na Grunwald.
Po bitwie pod Grunwaldem na zamku mieściła się wojenna baza sztabu Jagiełły : tu decydował o losie więźniów, tutaj dzielił łupy, stąd wyprawiał wojska pod Koronowo, stąd wychodził na dziękczynną pielgrzymkę do poznańskiego sanktuarium.
W 1422 roku podczas odbywającej się na inowrocławskim zamku Rady Koronnej król Władysław podjął decyzję o kolejnej wojnie z zakonem.
W 1656 roku podczas "potopu"Szwedzi zdobyli i zniszczyli zamek.
W początkach XIX wieku zamek został rozebrany, a z pozyskanych cegieł Prusacy zbudowali koszary kawaleryjskie( przy obecnej ulicy Dworcowej).
Tak zniknął z powierzchni ziemi kolejny świadek bogatej historii naszego miasta.
Może warto dać mu nowe życie na tablicy z brązu przy zamkowym wzgórzu i dopisać kolejną stronicę do miejskiej kroniki z brązu.

 Średniowieczny Inowrocław.

Pośrodku Rynek olbrzymi

Tam sukiennice i miejska waga

Nowe kościoły, szpital, niemal na pustyni

Książęcy zamek, klasztor i franciszkanie

Kancelaria, szkoły, posłowanie

To dla nich odpowiedzialne zadanie

Klasztorne i zamkowe izby połączone

Pamiętają te mury wielkie wydarzenia

Wojna i pokój na szalach położone

Tak kujawski książę historię zmieniał

Położył fundamenty, solidne podwaliny

By uczynić perełkę z kujawskiej mieściny

Nadeszła po wiekach najwyższa pora

By godnie uczcić Inowrocławia autora.

Średniowieczne Bramy w brązie.....

Kiedy w październiku pojawiły się w Inowrocławiu wmurowane w historycznych miejscach płyty z brązu przedstawiające nieistniejące już a ważne i niezapomniane z dziejów naszego miasta obiekty: Szkoły Wydziałowej, Wielkiej Synagogi i Ratuszowej Wieży natychmiast pomyślałem, teraz czas na potężne, średniowieczne, zamczyste bramy wjazdowe do miasta..
Wiemy gdzie były zlokalizowane, jak wyglądały, więc warto to pokazać wszystkim którzy przyjeżdżają do Inowrocławia, a także mieszkańcom nie zdającym sobie sprawy z potęgi średniowiecznego grodu.

Na płytach z brązu zamczyste bramy pojawić się muszą

Średniowieczną potęgę grodu przypominając

Przez wieki strzegły miasta

Słusznie więc takie pragnienie mają

Nieistniejące budowle w odlewach z brązu się przypominają

Może bramy też swą szansę dostaną

Piszmy więc kronik dalsze strony

Do Ratuszowej Wieży, Szkoły Wydziałowej i Wielkiej Synagogi

Dołączyć powinny strażnice każdej wjazdowej drogi

W miejscach gdzie były grodu obroną i ozdobą

Znowu przypomnieć się wszystkim mogą.

Warto również przypomnieć istnienie w Inowrocławiu w średniowieczu zamku książęcego, który był miejscem wielu ważnych wydarzeń.Nie znamy wprawdzie dokładnego wyglądu zamku, ale wiemy że był wzorowany na wrocławskim pallatium Henryka Brodatego.Przetrwały do naszych czasów dość dokładne opisy wnętrz na podstawie tego możemy odtworzyć prawdopodobny wygląd naszego zamku i uwiecznić go na płycie z brązu.Prawdopodobnie zamek był dużą, prostokątną budowlą o grubych, ceglanych murach wzniesioną na kamiennym fundamencie.Obronę zapewniała wolno stojąca wieża i drewniano-ziemne obwałowania, później zamienione w ceglane mury obronne.

W połowie XVI wieku Starosta Inowrocławski dokonał remontu i modernizacji zdewastowanego zamku.Główny budynek mieszkalny nazywany "wielką kamienicą" podwyższono o jedno piętro i zwieńczono renesansową attyką.Przebudowano bramę wjazdową, którą zaopatrzono w nowy most zwodzony z przeciwwagą, mury zamkowe przystosowano do użycia ręcznej broni palnej.

Mamy już miniaturę kościoła i klasztoru OO.Franciszkanów i tak powoli zapisujemy kronikę Inowrocławia w brązie, myślę że warto dalej iść w tym kierunku i zapisywać nowe stronice.

Wielokrotnie już pisałem o potrzebie stworzenia miniatury całego średniowiecznego inowrocławskiego grodu i nadal za tym gorąco obstaję.

Średniowieczne miasto wyrośnie na parkowym skwerze

Wzniesie obronne mury, baszty i bramy

Nieprzypadkowo taką lokalizację wybierze

Tu najwięcej turystów i kuracjuszy przecież ściągamy

Znowu pokażemy wielki urbanistyczny rozmach Konradowica

Przybyszom opadną szczęki i pobledną lica

Zamek, ratuszowa wieża, kościoły, szpital, sukiennice

 to wszystko wyrośnie

Na taki widok oniemieją wszyscy goście

Największy rynek i szerokie trakty utwardzone balami

Inowrocław był pierwszy, nikt w okolicy tak

nie budował przed nami

Odlany z brązu lub wykuty z kamienia

Stanie tu znowu spełniając nasze marzenia.

Na niezagospodarowanych terenach Nowych Solanek powinna jak najszybciej stanąć taka miniatura.

Inowrocław

Gród z brązu odlany lub w kamieniu wykuty

Na największym rynku Kazimierz na koniu

Galopujący dostojnie, pełen dumy

Nie kłania się nikomu

Nie musi, to jemu kłaniają się tłumy

Od nas mu też należy się szacunek

Za pomysł, rozmach i o gród starunek.

Natomiast na Rynku obok Królowej Jadwigi powinien stanąć podejmując ją pod ramię jej małżonek król Władysław Jagiełło w nawiązaniu do jego związków z naszym miastem i wielokrotnych jego wizyt w tym grodzie.

Na Królewskim  trakcie Jagiełły grodzie zawsze się znajdowałeś

Tu planował, wyjeżdżał, wracał, wojska organizował

Tu sądził, łupy dzielił, o losie więźniów decydował

Tu hołd i aplauz mieszkańców przyjmował

Lud go zawsze z otwartymi ramionami witał

Nie szemrał, drużynę karmił i utrzymywał

Tak oto powstała wieloletnia komitywa

Może w przyszłości obok Jadwigi

Władysław dołączy do spaceru

I pójdą razem w stronę ratuszowej wieży

Przypomnieć o tym szczególnym związku ludziom wielu.

Może w przyszłym roku zapiszemy w Inowrocławiu kolejne stronice naszej kroniki w brązie...............